Co mogę odliczać od podatku, prowadząc jednoosobową działalność? Zależy to od formy opodatkowania. Na skali i podatku liniowym podatek obniżają koszty firmy, składki społeczne i wybrane ulgi. Na ryczałcie kosztów się nie rozlicza, ale od przychodu odlicza się składki społeczne, połowę składki zdrowotnej i część ulg. Najwięcej odliczeń daje skala podatkowa.
Trzy poziomy odliczeń
- Koszty uzyskania przychodu zmniejszają dochód firmy. Dostępne na skali i liniowym.
- Odliczenia od dochodu (na ryczałcie od przychodu) zmniejszają podstawę opodatkowania: składki, IKZE, darowizny, ulgi.
- Odliczenia od podatku zmniejszają sam podatek: ulga na dziecko, kwota zmniejszająca podatek na skali.
Koszty firmowe
Kosztem jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia jego źródła, udokumentowany i niewymieniony w ustawowym katalogu wyłączeń. Typowe pozycje: towary i materiały, czynsz i media, usługi księgowe, oprogramowanie, telefon i internet, reklama, szkolenia związane z działalnością, wynagrodzenia pracowników, odpisy amortyzacyjne i raty leasingowe.
- Samochód firmowy używany także prywatnie: 75% wydatków eksploatacyjnych w kosztach i 50% VAT do odliczenia.
- Samochód prywatny używany w firmie: 20% wydatków eksploatacyjnych.
- Biuro w mieszkaniu: część czynszu i mediów proporcjonalna do powierzchni przeznaczonej na działalność.
- Nie są kosztem m.in. wydatki osobiste, reprezentacja, mandaty, kary i odsetki od zaległości podatkowych.
Zasady opisujemy szerzej w tekście jak rozliczać koszty firmowe.
Składki ZUS
| Forma opodatkowania | Składki społeczne | Składka zdrowotna |
|---|---|---|
| Skala podatkowa (12% i 32%) | W koszty albo odliczenie od dochodu | Brak odliczenia |
| Podatek liniowy (19%) | W koszty albo odliczenie od dochodu | W koszty albo od dochodu, łącznie do 14 100 zł w 2026 r. |
| Ryczałt | Odliczenie od przychodu | 50% zapłaconych składek odliczane od przychodu |
Więcej w artykule czy składki ZUS można zaliczyć do kosztów.
Ulgi i odliczenia w zeznaniu rocznym
| Ulga | Limit w 2026 r. | Skala | Liniowy | Ryczałt |
|---|---|---|---|---|
| Kwota wolna od podatku | 30 000 zł dochodu | tak | nie | nie |
| IKZE (limit dla prowadzących działalność) | 16 956 zł | tak | tak | tak |
| Ulga termomodernizacyjna | 53 000 zł na podatnika | tak | tak | tak |
| Darowizny na cele pożytku publicznego, kultu religijnego, krwiodawstwo | 6% dochodu lub przychodu | tak | nie | tak |
| Ulga na internet | 760 zł, przez dwa kolejne lata | tak | nie | tak |
| Ulga rehabilitacyjna | część wydatków bez limitu, część do 2 280 zł | tak | nie | tak |
| Ulga na dziecko | 1 112,04 zł na pierwsze i drugie dziecko | tak | nie | nie |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | podwójna kwota wolna | tak | nie | nie |
| Strata z lat ubiegłych | 5 lat, do 50% rocznie albo jednorazowo do 5 mln zł | tak | tak | tak |
| Ulga B+R, na robotyzację, IP Box | według kosztów kwalifikowanych | tak | tak | nie |
Ulgi z zeznania rocznego nie zależą od tego, czy wydatek wiąże się z firmą. Ważne, żeby tego samego wydatku nie ująć dwa razy: w kosztach i jako ulgi. Szczegóły dotyczące IKZE znajdziesz w tekście jak działa ulga IKZE, a porównanie form opodatkowania w artykule liniowy czy skala.
VAT to osobne odliczenie
Czynny podatnik VAT odlicza podatek naliczony z faktur zakupowych od podatku należnego ze sprzedaży. To rozliczenie niezależne od podatku dochodowego. Nie odlicza się VAT od usług noclegowych i gastronomicznych, a od wydatków na samochód używany także prywatnie odlicza się 50%.
Przykład z praktyki
Programista na podatku liniowym osiąga w 2026 r. 300 000 zł dochodu przed odliczeniem składek. Płaci 20 000 zł składek społecznych i 13 720 zł składki zdrowotnej (4,9% z 280 000 zł), a na IKZE wpłaca pełny limit 16 956 zł. Podstawa opodatkowania to 300 000 − 20 000 − 13 720 − 16 956 = 249 324 zł, a podatek 47 372 zł. Gdyby odliczył tylko składki społeczne, zapłaciłby 53 200 zł. Odliczenie składki zdrowotnej i IKZE obniża podatek o 5 828 zł.
Najczęstsze błędy
- Odliczanie składki zdrowotnej na skali podatkowej, gdzie takiego prawa nie ma.
- Ujęcie składek społecznych jednocześnie w kosztach i w odliczeniu od dochodu.
- Odliczanie składek, które nie zostały faktycznie zapłacone w danym roku.
- Zaliczanie do kosztów wydatków prywatnych bez związku z przychodem.
- Przekroczenie rocznego limitu wpłat na IKZE albo brak potwierdzeń darowizn.
- Rozliczanie ulgi na dziecko przy podatku liniowym lub ryczałcie.
Zbieraj faktury kosztowe na bieżąco, a nie w kwietniu
Bez karty • Plan darmowy na zawsze • 16 500+ firm
Źródła
- Ustawa o PIT, art. 22, 23, 26, 27f i 30c (ISAP)
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, art. 11 (ISAP)
- Ulgi, odliczenia i zwolnienia w PIT (podatki.gov.pl)
Szerzej w przewodniku: przewodnik po podatkach dla firm.
W praktyce: dokumenty podatkowe w Mizzox.
FAQ
Czy na ryczałcie można odliczać koszty?
Nie. Ryczałt płaci się od przychodu. Odliczyć można składki społeczne, 50% składki zdrowotnej i wybrane ulgi, m.in. IKZE i termomodernizacyjną.
Ile składki zdrowotnej można odliczyć na podatku liniowym?
W 2026 r. do 14 100 zł rocznie, jako koszt albo odliczenie od dochodu.
Czy na skali podatkowej odlicza się składkę zdrowotną?
Nie. Na skali składka zdrowotna nie pomniejsza ani dochodu, ani podatku.
Jaki jest limit IKZE dla przedsiębiorcy w 2026 roku?
16 956 zł dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Standardowy limit wynosi 11 304 zł.
Czy można odliczyć samochód prywatny używany w firmie?
Tak, 20% wydatków na jego eksploatację stanowi koszt uzyskania przychodu.




