Czym jest unicorn w aspekcie startupu? Unicorn, czyli jednorożec, to prywatny startup, którego wycena osiągnęła co najmniej 1 mld dolarów, zanim firma weszła na giełdę lub została sprzedana. Termin wprowadziła w 2013 r. inwestorka Aileen Lee, bo takie firmy były wtedy rzadkością. Dziś na świecie jest ich ponad tysiąc.
Skąd wzięła się nazwa
Aileen Lee z funduszu Cowboy Ventures opisała w 2013 r. na łamach TechCrunch amerykańskie startupy technologiczne założone po 2003 r. i wycenione na ponad 1 mld dolarów. Naliczyła ich 39, czyli mniej niż promil wszystkich firm finansowanych przez fundusze venture capital. Dlatego nazwała je jednorożcami. Z czasem pojawiły się kolejne określenia:
| Nazwa | Wycena |
|---|---|
| Soonicorn (przyszły jednorożec) | zbliża się do 1 mld dolarów |
| Unicorn | co najmniej 1 mld dolarów |
| Decacorn | co najmniej 10 mld dolarów |
| Hectocorn | co najmniej 100 mld dolarów |
Jak wycenia się jednorożca
Wycena startupu nie wynika z zysków, bo wiele jednorożców ich nie ma. Ustala się ją w rundzie finansowania. Jeśli fundusz płaci 100 mln dolarów za 10% udziałów, firma jest wyceniona na 1 mld dolarów po rundzie (post-money). Inwestor płaci za oczekiwany wzrost: dynamikę przychodów, wielkość rynku i możliwość szybkiego skalowania.
Warunki rundy, w tym wycenę i prawa inwestora, zapisuje się w dokumencie opisanym w artykule czym jest term sheet. Wycena na papierze może się zmienić. Gdy kolejna runda odbywa się po niższej cenie, mówi się o down round, a jednorożec może stracić swój status.
Droga od startupu do jednorożca
- Pomysł i pierwsza wersja produktu, którą testuje się na klientach. Opisujemy to w artykule czym jest MVP.
- Runda pre-seed i seed od aniołów biznesu i wczesnych funduszy.
- Rundy A, B, C od funduszy venture capital, przeznaczone na wzrost i wejście na nowe rynki.
- Późne rundy z wyceną powyżej 1 mld dolarów.
- Wyjście inwestorów: debiut giełdowy (IPO) albo sprzedaż firmy większemu graczowi.
Na każdym etapie założyciele oddają część udziałów, więc ich procentowy udział maleje, nawet jeśli wartość udziałów rośnie.
Polskie jednorożce
Status jednorożca osiągnęło niewiele firm założonych przez Polaków. Najczęściej wymienia się ElevenLabs, twórcę narzędzi do generowania głosu AI, wycenianego na kilka miliardów dolarów. Wiele polskich startupów rejestruje spółkę matkę w USA lub Wielkiej Brytanii, bo tam łatwiej pozyskać duże rundy finansowania, choć zespół i produkt powstają w Polsce.
Model jednorożca a zwykła firma
Jednorożce rosną na pieniądzach inwestorów i często przez lata wydają więcej, niż zarabiają. Taki model działa tylko w branżach, w których jeden produkt można sprzedać na wielu rynkach przy niskim koszcie obsługi kolejnego klienta, np. w oprogramowaniu. Większość firm, także bardzo udanych, finansuje się z własnych zysków i kredytu.
Dla właściciela małej firmy ważniejsza od wyceny jest płynność: czy klienci płacą w terminie i czy na koncie wystarczy pieniędzy na wynagrodzenia i podatki. Startup z rundą może przetrwać stratę. Firma bez inwestora zwykle nie. Jak przygotować prezentację dla inwestorów, opisujemy w artykule czym jest pitch.
Przykład z praktyki
Startup z oprogramowaniem dla logistyki ma 40 mln dolarów rocznych przychodów powtarzalnych, które rosną o 120% rocznie. Fundusz proponuje 150 mln dolarów za 12,5% udziałów.
- Wycena po rundzie: 150 mln / 12,5% = 1,2 mld dolarów. Firma staje się jednorożcem.
- Wycena to 30-krotność przychodów. Inwestor zakłada, że wzrost utrzyma się przez kilka lat.
- Gdy po roku wzrost spada do 30%, kolejna runda odbywa się przy wycenie 700 mln dolarów i status jednorożca znika.
Na wczesnym etapie liczy się sprawne prowadzenie projektów i zespołu, w czym pomagają np. projekty i zadania w jednym narzędziu.
Najczęstsze błędy w myśleniu o jednorożcach
- Utożsamianie wyceny z wartością, którą założyciele mogą od razu wypłacić.
- Przekonanie, że jednorożec jest rentowny. Wiele z nich długo przynosi straty.
- Gonienie za wysoką wyceną kosztem warunków rundy, np. uprzywilejowania inwestora przy sprzedaży.
- Porównywanie wyceny startupu z wartością firm notowanych na giełdzie bez uwzględnienia różnic w płynności.
Projekty i zespół rosnącej firmy w jednym miejscu
Bez karty • Plan darmowy na zawsze • 16 500+ firm
Źródła
Szerzej w przewodniku: przewodnik dla początkujących przedsiębiorców.
FAQ
Co to jest unicorn w startupie?
To prywatny startup wyceniony na co najmniej 1 mld dolarów, który nie wszedł jeszcze na giełdę i nie został sprzedany.
Skąd nazwa jednorożec?
Wprowadziła ją w 2013 r. Aileen Lee, bo startupy z wyceną powyżej 1 mld dolarów były wtedy wyjątkowo rzadkie.
Co to jest decacorn?
To startup wyceniony na co najmniej 10 mld dolarów. Firmy z wyceną od 100 mld dolarów nazywa się hectocornami.
Jak ustala się wycenę jednorożca?
W rundzie finansowania. Kwota inwestycji podzielona przez procent kupionych udziałów daje wycenę po rundzie.
Czy są polskie jednorożce?
Tak, choć niewiele. Najczęściej wymienia się ElevenLabs, firmę założoną przez Polaków, wycenianą na kilka miliardów dolarów.




