Zleceniodawca nie płaci przewoźnikowi — windykacja w transporcie

Branża transportowa ma najdłuższe terminy płatności w polskiej gospodarce (45–60 dni to norma) i jednocześnie najkrótsze przedawnienie roszczeń — tylko 1 rok. To znaczy, że przewoźnik, który „daje klientowi czas”, gra przeciwko sobie. Oto jak odzyskać pieniądze za fracht szybko i bez psucia relacji z giełdą zleceń.

Najpierw: rygor jednego roku

Zarówno Konwencja CMR (transport międzynarodowy, art. 32), jak i Prawo przewozowe (transport krajowy, art. 77) przewidują roczny termin przedawnienia roszczeń z umowy przewozu — liczony co do zasady od dnia, w którym przewoźne stało się wymagalne. Po tym czasie dłużnik może odmówić zapłaty i sąd mu to uzna. Wniosek praktyczny: windykację frachtu zaczynaj w pierwszym tygodniu po terminie, a sprawy starsze niż 9–10 miesięcy kieruj do sądu bez dalszych negocjacji. W CMR pisemna reklamacja zawiesza bieg przedawnienia do dnia odpowiedzi — warto z tego korzystać.

Dokumenty, które wygrywają sprawę

• zlecenie transportowe (także z komunikatora giełdy — zapisz PDF, zanim zniknie),
• list przewozowy / CMR z podpisem i pieczątką odbiorcy — dowód wykonania przewozu,
• faktura z numerem zlecenia i terminem płatności,
• korespondencja o ewentualnych postojach, neutralizacjach i doładunkach.

Częsta pułapka: zleceniodawca uzależnia płatność od „dostarczenia oryginałów dokumentów” i liczy termin od ich doręczenia. Wysyłaj komplet za potwierdzeniem nadania od razu po rozładunku i zachowaj dowód — to odbiera wymówkę.

Odsetki, rekompensata i wezwanie

Od dnia po terminie naliczasz odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych (w 2026 r. 13,75% rocznie) oraz rekompensatę 40/70/100 € od każdej faktury — niezależnie od odsetek. Przy braku wpłaty po pierwszym przypomnieniu wyślij wezwanie do zapłaty: numer zlecenia i CMR, kwota frachtu, wyliczone odsetki, rekompensata, termin 7 dni, zapowiedź sądu i wpisu do rejestru dłużników (KRD/BIG — sama zapowiedź działa na firmy żyjące ze zleceń, bo wpis widzą kontrahenci i giełdy).

Sąd: szybciej, niż myślisz

Fracht z podpisanym CMR to roszczenie niemal bezsporne — idealny kandydat do elektronicznego postępowania upominawczego (e-sąd): pozew online, opłata 1,25% wartości sporu (min. 30 zł), nakaz zapłaty zwykle w kilka tygodni. Wobec zagranicznego zleceniodawcy z UE masz do dyspozycji europejski nakaz zapłaty na standardowym formularzu. Koszty sądowe i odsetki obciążają dłużnika.

Prewencja w realiach giełdowych

Przed przyjęciem zlecenia od nowego kontrahenta: sprawdź opinie na giełdzie, wiek firmy i NIP na białej liście; przy pierwszych współpracach ustalaj krótszy termin lub przedpłatę częściową. A każdy fracht po wykonaniu powinien od razu trafić do systemu, który pilnuje jego terminu — przy kilkudziesięciu zleceniach w miesiącu ręczne śledzenie w Excelu gwarantuje, że coś przepadnie.

Najczęstsze pytania

Zleceniodawca potrąca „karę” za spóźnienie — może?

Tylko jeśli kara umowna była skutecznie zastrzeżona w zleceniu i dotyczy Twojego zawinionego opóźnienia; jednostronne potrącenia wpisane drobnym drukiem często są bezskuteczne. Żądaj noty obciążeniowej i podstawy — a sporną kwotę windykuj.

Spedycja mówi „zapłacimy, jak nam zapłaci klient” — czy to legalne?

Nie. Twoją umowę zawarłeś ze spedycją i to ona odpowiada za przewoźne — jej rozliczenia z klientem końcowym nie mają znaczenia prawnego.

Faktura w euro — w jakiej walucie windykować?

W walucie z faktury; odsetki naliczasz od kwoty w euro. W pozwie możesz dochodzić należności walutowej.

Czy mogę windykować, jeśli zlecenie było tylko na komunikatorze giełdy?

Tak — zapis rozmowy i potwierdzenie zlecenia to dowód zawarcia umowy. Zabezpiecz eksport/zrzuty od razu.

Podsumowanie

W transporcie windykacja to sprint, nie maraton: dokumenty od razu po rozładunku, przypomnienie w pierwszym tygodniu, wezwanie z odsetkami do 30. dnia, e-sąd na długo przed upływem rocznego przedawnienia.

Materiał informacyjny — nie stanowi porady prawnej. Podstawy: Konwencja CMR, ustawa Prawo przewozowe, ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom (isap.sejm.gov.pl).

Szerzej w przewodniku: jak odzyskać pieniądze z faktury.

W praktyce: jak Mizzox przypomina o niezapłaconych fakturach.