Kontrahent przekształcił JDG w spółkę – co z jego długami wobec Ciebie

List od kontrahenta: „uprzejmie informujemy o przekształceniu działalności gospodarczej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością…”. Dla dłużnika to często element porządkowania biznesu – a czasem próba schowania majątku prywatnego za parawan spółki. Prawo przewidziało oba scenariusze: sukcesja przenosi długi na spółkę automatycznie, ale osoba fizyczna nie znika z pola rażenia jeszcze przez trzy lata. Kto zna kalendarz, ten korzysta.

Sukcesja: Twoja faktura sama zmienia dłużnika (na lepsze i gorsze)

Przy przekształceniu przedsiębiorcy-osoby fizycznej w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 584¹ i nast. KSH) spółce przekształconej przysługują prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego – kontynuacja z mocy prawa: umowy trwają, zezwolenia co do zasady przechodzą, a Twoje wierzytelności z faktur stają się zobowiązaniami spółki. Niczyja zgoda nie jest potrzebna (to nie przejęcie długu z art. 519 KC – sukcesja uniwersalna rządzi się własnymi prawami). Minus oczywisty: spółka z o.o. to odpowiedzialność ograniczona do majątku spółki – gdyby na tym się kończyło, przekształcenie byłoby maszynką do uwalniania majątków prywatnych. Nie kończy się.

Trzyletnie okno: osoba fizyczna odpowiada solidarnie

Ustawodawca domknął furtkę: osoba fizyczna (dawny przedsiębiorca) odpowiada solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania związane z prowadzoną działalnością, powstałe PRZED dniem przekształcenia, przez okres trzech lat, licząc od dnia przekształcenia. Rozbierz to zdanie na praktykę: (1) dotyczy zobowiązań sprzed przekształcenia – Twoje stare faktury kwalifikują się wprost; (2) odpowiedzialność jest solidarna – żądasz całości od spółki, od człowieka albo od obu (mechanika w haśle o odpowiedzialności solidarnej); (3) trzy lata liczysz od dnia przekształcenia (dzień wpisu spółki do KRS – sprawdź w odpisie), nie od terminu faktury; (4) po upływie okna człowiek jest wolny – zostaje sama spółka z takim majątkiem, jaki ma.

Plan działania wierzyciela

1. ustal datę przekształcenia (KRS spółki: wzmianka o przekształceniu) i wpisz do kalendarza sprawy termin „3 lata minus zapas na proces”,
2. zaktualizuj adresata windykacji: wezwania kieruj do spółki ORAZ do osoby fizycznej (solidarność – każde pismo buduje osobną historię),
3. przy sprawach spornych/zagrożonych nie zwlekaj z pozwem: w oknie pozywasz oboje – jeden pozew, dwa majątki, klauzula przeciwko obojgu; wyrok uzyskany w terminie zachowuje odpowiedzialność osoby także po upływie 3 lat (liczy się dochodzenie w oknie – dlatego kalendarz jest świętością),
4. nowa współpraca = nowy klient: zamówienia po przekształceniu obciążają wyłącznie spółkę – zweryfikuj ją jak świeży podmiot (kapitał, zarząd, majątek – pełną checklistę masz w artykule o sprawdzaniu kontrahenta) i przelicz limit kupiecki; „przecież to ten sam pan Kowalski” to zdanie, które kosztuje,
5. przy dużych ekspozycjach negocjuj mosty: poręczenie osobiste wspólnika za nowe zobowiązania albo przystąpienie – kontynuacja zaufania za kontynuację odpowiedzialności.

Inne przekształcenia: szybka mapa

Spółka w spółkę (np. jawna w z o.o.): kontynuacja praw i obowiązków; wspólnicy osobowi odpowiadają za stare zobowiązania na dotychczasowych zasadach przez 3 lata od przekształcenia – analogiczne okno, analogiczna taktyka. Wniesienie przedsiębiorstwa JDG aportem do spółki (bez formalnego przekształcenia): to NIE sukcesja – dłużnikiem zostaje osoba fizyczna, a spółka-nabywca przedsiębiorstwa odpowiada solidarnie do jego wartości; scenariusz częsty w „ucieczkach garażowych” – wtedy ścigasz oboje od razu, bez dobrodziejstwa okna. Zamknięcie JDG bez niczego: żadnej sukcesji – człowiek odpowiada całym majątkiem bezterminowo (do przedawnienia), o czym pisaliśmy przy zamkniętych działalnościach.

Najczęstsze pytania

Faktura wystawiona przed przekształceniem, termin płatności po – czyje zobowiązanie?

Zobowiązanie powstałe przed dniem przekształcenia (dostawa/usługa wykonana) – obejmuje je sukcesja i 3-letnia solidarność osoby. Graniczne przypadki rozstrzyga moment powstania zobowiązania, nie termin zapłaty.

Czy muszę „przepisywać” umowy na spółkę?

Nie – kontynuacja działa z mocy prawa. Warto jednak aneksem potwierdzić dane i… przy okazji dołożyć zabezpieczenia na nową erę.

Osoba fizyczna twierdzi: „teraz wszystko jest w spółce, mnie nie wolno pozywać”.

W oknie 3 lat – wolno i trzeba (solidarność ustawowa). Po oknie – tylko spółka, chyba że masz wyrok/dochodzenie z okresu okna albo osobne podstawy (poręczenie, 299 KSH wobec zarządu).

Przekształcenie tuż po tym, jak urosły długi – czy można je podważyć?

Samego przekształcenia nie musisz podważać – masz okno solidarności. Gdy równolegle wyprowadzono majątek PRYWATNY (darowizny), pracuje skarga pauliańska na zasadach ogólnych.

Podsumowanie

Przekształcenie JDG w spółkę nie kasuje długów – przenosi je sukcesją, a człowieka trzyma w solidarnej odpowiedzialności przez 3 lata od dnia wpisu. Wierzycielu: data z KRS do kalendarza, wezwania do obu, pozew w oknie – i nowy limit kupiecki dla nowego bytu prawnego.

Materiał informacyjny – nie stanowi porady prawnej. Podstawy: art. 584¹–584¹³ KSH (w tym art. 584¹³), art. 55 ze zn. 4 KC (isap.sejm.gov.pl).

Szerzej w przewodniku: co zrobić, gdy klient nie zapłacił faktury.

W praktyce: pilnowanie płatności i windykacja w Mizzox.