Kim jest cedent? Cedent to wierzyciel, który przenosi swoją wierzytelność, np. prawo do zapłaty z faktury, na inną osobę w drodze cesji, czyli przelewu wierzytelności. Nabywcę nazywa się cesjonariuszem. Podstawą jest art. 509 Kodeksu cywilnego, a zgoda dłużnika co do zasady nie jest potrzebna.
Cesja wierzytelności w Kodeksie cywilnym
Według art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią. Wyjątki są trzy: gdy sprzeciwia się temu ustawa, zastrzeżenie umowne albo właściwość zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszystkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (art. 509 § 2).
Cesja nie jest osobnym typem umowy. Wierzytelność można sprzedać, darować, zamienić albo przenieść w ramach innej umowy, np. faktoringu. Umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności co do zasady od razu ją przenosi (art. 510 § 1). Ogólne zasady umów opisujemy w artykule czym jest umowa i jakie są jej rodzaje.
Cedent, cesjonariusz i dłużnik
| Strona | Kto to jest | Co się dla niej zmienia |
|---|---|---|
| Cedent | dotychczasowy wierzyciel, zbywca wierzytelności | traci prawo do zapłaty, zwykle dostaje w zamian cenę |
| Cesjonariusz | nabywca wierzytelności, nowy wierzyciel | może żądać zapłaty od dłużnika |
| Dłużnik (cesus) | osoba zobowiązana do zapłaty | płaci nowemu wierzycielowi, ale zachowuje swoje zarzuty |
Łatwy sposób zapamiętania: cedent cedował, czyli oddał. Cesjonariusz to ten, kto przejął.
Obowiązki i odpowiedzialność cedenta
- Odpowiedzialność za istnienie wierzytelności. Cedent odpowiada wobec nabywcy za to, że wierzytelność mu przysługuje (art. 516). Za wypłacalność dłużnika odpowiada tylko wtedy, gdy się do tego zobowiązał.
- Forma. Jeśli wierzytelność jest stwierdzona pismem, np. umową lub fakturą, przelew także powinien być stwierdzony pismem (art. 511).
- Zawiadomienie dłużnika. Dopóki zbywca nie zawiadomi dłużnika o przelewie, zapłata do rąk poprzedniego wierzyciela zwalnia dłużnika, chyba że wiedział on o przelewie (art. 512).
- Zakaz cesji w umowie. Jeśli w umowie z dłużnikiem zastrzeżono, że przelew wymaga jego zgody, a wierzytelność stwierdzono pismem, zastrzeżenie działa wobec nabywcy, gdy pismo o nim wspomina albo nabywca o nim wiedział (art. 514).
Dłużnikowi przysługują wobec nabywcy wszystkie zarzuty, które miał wobec zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie (art. 513 § 1). Jeśli towar był wadliwy i klient miał prawo obniżyć cenę, może to podnieść także wobec cesjonariusza.
Cedent w faktoringu
Z cesją małe firmy najczęściej stykają się przy faktoringu. Przedsiębiorca (faktorant) sprzedaje faktury z odroczonym terminem płatności firmie faktoringowej (faktorowi). Faktorant jest cedentem, faktor cesjonariuszem, a kontrahent dłużnikiem. Według PARP faktor wypłaca należność pomniejszoną o prowizję, która zwykle wynosi kilka procent wartości faktury, nawet w ciągu kilku dni.
Umowy faktoringu różnią się tym, kto ponosi ryzyko niewypłacalności klienta. W faktoringu z regresem faktor może zażądać zwrotu od faktoranta, gdy klient nie zapłaci. W faktoringu bez regresu ryzyko przejmuje faktor, zwykle za wyższą prowizję. To zastosowanie reguły z art. 516: cedent odpowiada za wypłacalność dłużnika tylko wtedy, gdy przyjął taką odpowiedzialność.
Cesja w leasingu i przy kredycie
Przy leasingu i kredycie firma często przenosi na bank lub leasingodawcę prawa z polisy ubezpieczeniowej. Gdy dojdzie do szkody, odszkodowanie trafia najpierw do finansującego. Cedentem jest tu przedsiębiorca, a cesja służy jako zabezpieczenie spłaty.
Potoczna „cesja leasingu”, czyli przejęcie umowy przez inną firmę, to coś więcej niż przelew wierzytelności. Nowy leasingobiorca przejmuje także obowiązek płacenia rat, dlatego potrzebna jest zgoda leasingodawcy.
Przykład z praktyki
Software house wystawił klientowi fakturę na 24 600 zł brutto z terminem 60 dni. Potrzebuje gotówki na wynagrodzenia, więc sprzedaje fakturę faktorowi. Przy prowizji 2% (przykładowa stawka) faktor wypłaca 24 108 zł, a 492 zł to koszt finansowania. Software house jako cedent przekazuje faktorowi kopię faktury i umowy, a faktor zawiadamia klienta, że płatność ma trafić na jego rachunek.
Klient po zawiadomieniu przez pomyłkę przelewa pieniądze na stary rachunek. Taka zapłata nie zwalnia go z długu wobec faktora. Software house, zgodnie z typową umową faktoringu, musi niezwłocznie przekazać otrzymaną kwotę faktorowi.
Drugi częsty scenariusz to sprzedaż przeterminowanych należności firmie windykacyjnej. Cedent dostaje wtedy zwykle tylko część wartości nominalnej długu, bo nabywca przejmuje ryzyko i koszty odzyskania pieniędzy. W zamian cedent szybko odzyskuje część pieniędzy i nie prowadzi windykacji sam. Nabywca może dochodzić także zaległych odsetek, bo przechodzą one razem z wierzytelnością.
Najczęstsze błędy
- Mylenie ról. Cedent zbywa wierzytelność, cesjonariusz ją nabywa.
- Brak zawiadomienia dłużnika, przez co klient płaci staremu wierzycielowi.
- Sprzedaż faktury, mimo że umowa z klientem zakazuje cesji bez jego zgody.
- Ustna cesja wierzytelności wynikającej z pisemnej umowy.
- Sprzedaż należności, która jest sporna albo już częściowo zapłacona. Cedent odpowiada wtedy wobec nabywcy.
Niezapłacone faktury to aktywa firmy. Płynność dają dopiero po wpływie pieniędzy. Zanim sięgniesz po cesję, sprawdź, czy wystarczą przypomnienia i wezwania wysyłane automatycznie z modułu płatności i windykacji.
Odzyskuj należności bez sprzedawania faktur
Bez karty • Plan darmowy na zawsze • 16 500+ firm
Źródła
Szerzej w przewodniku: organizacja pracy w małej firmie.
W praktyce: dokumenty firmy w jednym miejscu.
FAQ
Kto to jest cedent?
To wierzyciel, który przenosi swoją wierzytelność na inną osobę w drodze cesji. Po przelewie przestaje być wierzycielem, a prawo do zapłaty przechodzi na cesjonariusza.
Czym różni się cedent od cesjonariusza?
Cedent zbywa wierzytelność, a cesjonariusz ją nabywa i staje się nowym wierzycielem. Dłużnik po zawiadomieniu o przelewie płaci cesjonariuszowi.
Czy do cesji potrzebna jest zgoda dłużnika?
Co do zasady nie (art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego). Zgoda jest potrzebna, gdy wymaga tego ustawa, umowa z dłużnikiem albo właściwość zobowiązania.
Za co odpowiada cedent?
Za to, że wierzytelność mu przysługuje (art. 516 Kodeksu cywilnego). Za wypłacalność dłużnika odpowiada tylko wtedy, gdy się do tego zobowiązał, np. w faktoringu z regresem.
Kto jest cedentem w faktoringu?
Cedentem jest faktorant, czyli przedsiębiorca sprzedający faktury. Faktor jest cesjonariuszem, a kontrahent faktoranta dłużnikiem.




