Czym są aktywa finansowe? Definicja, podział i przykłady

6 min czytania Aktualizacja: 8 listopada 2026
Mizzox / Baza wiedzy / Firma / Czym są aktywa finansowe? Definicja, podział i przykłady

Czym są aktywa finansowe? Aktywa finansowe to pieniądze firmy, udziały i akcje innych spółek, a także wynikające z umowy prawo do otrzymania pieniędzy, np. z udzielonej pożyczki. Definicję zawiera art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o rachunkowości. W bilansie dzieli się je na długoterminowe i krótkoterminowe.

Definicja z ustawy o rachunkowości

Według art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o rachunkowości aktywa finansowe to aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach.

W praktyce definicja obejmuje trzy grupy:

  • Aktywa pieniężne, czyli gotówka w kasie, środki na rachunkach, waluty obce i dewizy (art. 3 ust. 1 pkt 25). Zalicza się do nich także np. naliczone odsetki od aktywów finansowych.
  • Instrumenty kapitałowe innych firm, np. udziały w spółce z o.o. albo akcje spółki giełdowej.
  • Prawa z umów do otrzymania pieniędzy, np. z udzielonej pożyczki, obligacji czy lokaty terminowej.

Aktywa finansowe są częścią szerszej kategorii aktywów, czyli kontrolowanych przez firmę zasobów o wiarygodnie określonej wartości, które przyniosą w przyszłości korzyści ekonomiczne. Ogólne pojęcie omawiamy w artykule czym są aktywa.

Aktywa finansowe krótkoterminowe i długoterminowe

O podziale decyduje termin. Aktywa finansowe są obrotowe, gdy są płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego albo od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia, a także gdy stanowią aktywa pieniężne (art. 3 ust. 1 pkt 18 lit. b). Pozostałe trafiają do aktywów trwałych.

CechaKrótkoterminowe aktywa finansoweDługoterminowe aktywa finansowe
Miejsce w bilansieB.III Inwestycje krótkoterminoweA.IV Inwestycje długoterminowe
Termindo 12 miesięcy albo aktywa pieniężnepowyżej 12 miesięcy
Przykładyśrodki na rachunku, lokata na 6 miesięcy, akcje kupione do szybkiej sprzedażyudziały w spółce zależnej, pożyczka udzielona na 3 lata, obligacje trzymane do wykupu za kilka lat

Szerzej o obu grupach majątku piszemy w artykułach czym są aktywa trwałe i czym są aktywa obrotowe.

Aktywa finansowe w bilansie

Wzór bilansu z załącznika nr 1 do ustawy pokazuje aktywa finansowe w dwóch miejscach. W pozycji A.IV.3 „Długoterminowe aktywa finansowe”, a w pozycji B.III.1 „Krótkoterminowe aktywa finansowe”. W obu przypadkach dzieli się je na aktywa w jednostkach powiązanych i w pozostałych jednostkach, a w każdej z tych grup wykazuje się osobno:

  • udziały lub akcje,
  • inne papiery wartościowe, np. obligacje,
  • udzielone pożyczki,
  • inne aktywa finansowe.

W części krótkoterminowej jest jeszcze pozycja „środki pieniężne i inne aktywa pieniężne”, czyli pieniądze w kasie i na rachunkach. Należności od klientów za towary i usługi spełniają ustawową definicję, bo dają prawo do otrzymania pieniędzy, ale w bilansie wykazuje się je osobno, w grupie należności.

Aktywa pieniężne płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (np. lokata na 2 miesiące) w rachunku przepływów pieniężnych traktuje się jak środki pieniężne (art. 3 ust. 1 pkt 25).

Przykłady aktywów finansowych w małej firmie

Spółka z o.o. prowadząca hurtownię materiałów budowlanych na dzień bilansowy 31 grudnia ma:

  • 80 000 zł na rachunku bieżącym i 3 000 zł w kasie,
  • lokatę 50 000 zł założoną 1 października na 6 miesięcy,
  • pożyczkę 200 000 zł udzieloną spółce zależnej, spłacaną za 3 lata,
  • akcje spółki giełdowej za 30 000 zł kupione z zamiarem sprzedaży w ciągu kilku miesięcy,
  • należności od klientów 120 000 zł z faktur z terminem 30 dni.

Pieniądze w kasie i na rachunku (83 000 zł), lokata i akcje trafią do krótkoterminowych aktywów finansowych. Pożyczka dla spółki zależnej to długoterminowe aktywo finansowe w jednostkach powiązanych. Faktury od klientów wykazuje się w należnościach krótkoterminowych. Gdyby lokata była założona na 2 miesiące, w rachunku przepływów pieniężnych liczyłaby się jako środki pieniężne.

Przy dużych należnościach od klientów liczy się tempo ściągania pieniędzy. Pomagają w tym automatyczne przypomnienia o płatnościach, np. w module płatności i windykacji.

Czego nie zalicza się do aktywów finansowych

Definicja mówi o pieniądzach albo prawie do ich otrzymania. Nie spełniają jej:

  • zaliczki zapłacone dostawcy za towar, bo dają prawo do otrzymania towaru,
  • zapasy, maszyny i samochody, czyli aktywa rzeczowe,
  • wartości niematerialne i prawne, np. licencje i oprogramowanie,
  • nieruchomość kupiona pod wynajem. To inwestycja, ale inwestycja w nieruchomości, wykazywana w osobnej pozycji bilansu.

Ustawa definiuje też inwestycje (art. 3 ust. 1 pkt 17). To aktywa posiadane w celu osiągnięcia korzyści z przyrostu ich wartości, odsetek, dywidend lub innych pożytków. Aktywa finansowe są najczęstszym rodzajem inwestycji, ale obejmują też np. środki na rachunku, które służą do bieżących płatności.

Najczęstsze błędy

  • Liczenie terminu od daty zawarcia umowy pożyczki zamiast od dnia bilansowego. Pożyczka na 3 lata, której spłata przypada za 10 miesięcy od dnia bilansowego, w kolejnym bilansie jest już krótkoterminowa.
  • Wykazywanie udziałów w spółce zależnej jako krótkoterminowych, choć firma nie planuje ich sprzedaży.
  • Pomijanie naliczonych odsetek od lokat i pożyczek, które też są aktywami pieniężnymi.
  • Wpisywanie należności handlowych do pozycji „udzielone pożyczki”.
  • Przenoszenie pojęć bilansowych na jednoosobową działalność na KPiR. Bilans sporządzają firmy prowadzące księgi rachunkowe, a przedsiębiorca na KPiR nie dzieli majątku na aktywa finansowe w tym rozumieniu.

Szybciej odzyskuj pieniądze od klientów

Bez karty • Plan darmowy na zawsze • 16 500+ firm

Źródła

FAQ

Co to są aktywa finansowe w prostych słowach?

To pieniądze firmy, udziały i akcje innych spółek oraz prawo do otrzymania pieniędzy z umowy, np. z pożyczki czy obligacji. Nie należą do nich zapasy, maszyny ani licencje.

Jakie są przykłady aktywów finansowych?

Środki na rachunku i w kasie, lokaty terminowe, akcje spółek giełdowych, udziały w spółce z o.o., obligacje oraz pożyczki udzielone innym firmom.

Gdzie jest definicja aktywów finansowych?

W art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o rachunkowości. Aktywa pieniężne definiuje pkt 25 tego samego przepisu.

Czym różnią się krótkoterminowe aktywa finansowe od długoterminowych?

Krótkoterminowe są płatne, wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy albo są aktywami pieniężnymi. Pozostałe są długoterminowe i trafiają do inwestycji długoterminowych w bilansie.

Czy należności od klientów są aktywami finansowymi?

Spełniają definicję, bo dają prawo do otrzymania pieniędzy. W bilansie wykazuje się je jednak osobno, w pozycji należności.

Mizzox to więcej niż faktury

Umów prezentację