Czym jest weksel in blanco? To weksel celowo niewypełniony w chwili wystawienia, zwykle zawierający tylko podpis wystawcy. Wierzyciel uzupełnia go, np. o sumę i termin płatności, gdy dłużnik nie spłaci zobowiązania. Zasady uzupełniania określa deklaracja wekslowa, a skutki błędnego wypełnienia art. 10 prawa wekslowego.
Weksel in blanco w prawie wekslowym
Prawo wekslowe nie używa nazwy „weksel in blanco”. Mówi o wekslu niezupełnym w chwili wystawienia. Art. 10 stanowi, że jeśli taki weksel uzupełniono niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można tego zarzutu podnieść wobec posiadacza. Wyjątek dotyczy posiadacza, który nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa.
W firmach zwykle stosuje się weksel własny. Wystawca sam przyrzeka zapłatę, a jego odpowiedzialność jest taka sama jak akceptanta weksla trasowanego (art. 104). Weksel jest papierem wartościowym, więc prawa z niego przechodzą z dokumentem.
Co musi zawierać wypełniony weksel własny
Art. 101 wymienia siedem elementów. W wekslu in blanco część z nich jest pusta, ale przed przedstawieniem do zapłaty muszą się w nim znaleźć wszystkie:
- nazwa „weksel” w samym tekście dokumentu,
- przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,
- oznaczenie terminu płatności,
- oznaczenie miejsca płatności,
- nazwisko osoby, na której rzecz lub zlecenie zapłata ma być dokonana,
- data i miejsce wystawienia,
- podpis wystawcy.
Weksel bez oznaczenia terminu płatności uważa się za płatny za okazaniem. Przy wystawieniu weksla in blanco minimum to podpis wystawcy, a resztę dopisuje wierzyciel.
Deklaracja wekslowa
Deklaracja wekslowa to pisemne porozumienie, o którym mówi art. 10. Ustawa nie określa jej treści, dlatego jej jakość zależy od stron. Dobra deklaracja zawiera:
- wskazanie umowy, którą weksel zabezpiecza, z numerem i datą,
- warunki wypełnienia, np. zwłokę w zapłacie lub wypowiedzenie umowy,
- górną granicę sumy wekslowej i sposób jej wyliczenia,
- obowiązek zawiadomienia wystawcy listem poleconym przed wypełnieniem,
- zasady zwrotu lub zniszczenia weksla po spłacie.
Deklarację podpisują wystawca i remitent, a także poręczyciele. Każdy powinien zachować swój egzemplarz.
Wzór deklaracji przygotowuje zwykle wierzyciel, ale jej treść można negocjować. Przy leasingu lub pożyczce dla firmy proś przede wszystkim o trzy zapisy: sumę wekslową ograniczoną do kwoty finansowania z odsetkami, prawo wypełnienia weksla dopiero po wypowiedzeniu umowy oraz termin płatności wyznaczony co najmniej kilka dni po doręczeniu zawiadomienia. Taki odstęp daje czas na spłatę albo rozmowę z wierzycielem przed pozwem.
Gdzie stosuje się weksel in blanco
Leasingodawcy, firmy pożyczkowe i banki biorą go jako zabezpieczenie umów leasingu, pożyczek i kredytów. Hurtownie żądają go przy kredycie kupieckim. Często weksel wystawia spółka, a członek zarządu poręcza go prywatnie. Poręczenie wekslowe (aval) umieszcza się na wekslu zwrotem „poręczam” lub równoznacznym i podpisem (art. 31). Poręczyciel odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył (art. 32). Dla członka zarządu to odpowiedzialność całym majątkiem osobistym.
Ryzyka dla wystawcy
- Nabywca w dobrej wierze. Jeśli wierzyciel przeniesie weksel dalej, wobec nowego posiadacza zarzut sprzecznego z deklaracją wypełnienia działa tylko przy jego złej wierze lub rażącym niedbalstwie (art. 10). Zarzutów osobistych wobec wcześniejszych posiadaczy co do zasady nie można mu przeciwstawić (art. 17).
- Szybki nakaz zapłaty. Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym przeciwko zobowiązanemu z należycie wypełnionego weksla (art. 485 § 2 k.p.c.). Gdy pozwanym jest konsument, powód musi dołączyć do pozwu umowę, którą weksel zabezpiecza.
- Długi termin. Roszczenia przeciw wystawcy weksla własnego przedawniają się z upływem 3 lat od dnia płatności (art. 70 w związku z art. 104). Datę płatności wpisuje wierzyciel.
Przykład z praktyki
Spółka transportowa bierze w leasing ciągnik siodłowy. Leasingodawca żąda weksla własnego in blanco z poręczeniem prezesa. Deklaracja pozwala wypełnić weksel do wysokości zaległych rat, opłat i odszkodowania po wypowiedzeniu umowy, po 7 dniach od listu z wezwaniem do zapłaty.
Spółka nie płaci trzech rat. Leasingodawca wypowiada umowę, wysyła zawiadomienie i wpisuje sumę 210 000 zł oraz termin płatności. Następnie składa pozew w postępowaniu nakazowym przeciw spółce i prezesowi jako poręczycielowi. Gdyby wpisał 260 000 zł, choć z deklaracji wynika 210 000 zł, spółka może w zarzutach od nakazu zapłaty wykazać, że weksel wypełniono niezgodnie z porozumieniem, dopóki weksel jest w rękach leasingodawcy.
Weksel to ostatnia linia obrony. Na co dzień większość zaległości da się odzyskać wcześniej dzięki przypomnieniom i wezwaniom, np. w module płatności i windykacji Mizzox.
Najczęstsze błędy
- Podpisanie weksla bez deklaracji wekslowej albo z deklaracją bez górnej granicy sumy.
- Brak kopii deklaracji u wystawcy i poręczyciela.
- Poręczenie przez członka zarządu bez świadomości, że odpowiada prywatnie.
- Nieodebranie weksla po spłacie umowy.
- Ignorowanie nakazu zapłaty z weksla i niezłożenie zarzutów w terminie.
Przypomnienia o płatnościach zamiast sądu
Bez karty • Plan darmowy na zawsze • 16 500+ firm
Źródła
- Prawo wekslowe, tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 160
- Wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2022 r., I NSNc 113/22
FAQ
Co to jest weksel in blanco?
To weksel niezupełny w chwili wystawienia, najczęściej z samym podpisem wystawcy. Wierzyciel uzupełnia go zgodnie z deklaracją wekslową, gdy dłużnik nie płaci.
Co to jest deklaracja wekslowa?
To pisemne porozumienie wystawcy z wierzycielem, które określa, kiedy i do jakiej kwoty można wypełnić weksel in blanco. Prawo wekslowe odwołuje się do niego w art. 10.
Czy weksel in blanco jest ważny bez deklaracji wekslowej?
Weksel może zostać wypełniony i przedstawiony do zapłaty także bez pisemnej deklaracji. Wtedy wystawcy trudniej wykazać, że wierzyciel wypełnił go niezgodnie z ustaleniami.
Kiedy przedawnia się weksel własny?
Roszczenie przeciw wystawcy weksla własnego przedawnia się po 3 latach od dnia płatności wpisanego na wekslu. Poręczyciel odpowiada tak samo jak wystawca, za którego poręczył.
Po co leasingodawca żąda weksla in blanco?
Weksel pozwala szybko uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Poręczenie wekslowe dodatkowo daje wierzycielowi dostęp do majątku osobistego poręczyciela.




