Czym jest licencja? Licencja to zgoda właściciela praw, np. autora programu, zdjęcia albo tekstu, na korzystanie z jego utworu w określonym zakresie, miejscu i czasie. Licencjobiorca dostaje prawo używania, a autorskie prawa majątkowe zostają u licencjodawcy. W prawie autorskim licencję reguluje m.in. art. 67 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Licencja w ustawie o prawie autorskim
Autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inną osobę na podstawie umowy (art. 41 ust. 1). Umowa może przenieść prawa w całości albo tylko pozwolić na korzystanie z utworu. Ta druga to właśnie umowa licencyjna. Według art. 67 ust. 1 twórca może upoważnić do korzystania z utworu na polach eksploatacji wymienionych w umowie, z określeniem zakresu, miejsca i czasu korzystania.
Trzy zasady mają duże znaczenie w praktyce:
- Licencja obejmuje tylko pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione (art. 41 ust. 2). Zgoda na druk ulotek nie obejmuje publikacji w internecie.
- Umowa może dotyczyć tylko pól eksploatacji znanych w chwili jej zawarcia (art. 41 ust. 4).
- Jeśli umowa nie mówi wyraźnie o przeniesieniu praw, przyjmuje się, że twórca udzielił licencji (art. 65).
Licencja wyłączna i niewyłączna
Rodzaj licencji decyduje o tym, czy twórca może tę samą zgodę dać jeszcze komuś. Zasady opisuje art. 67 ust. 2–5.
| Cecha | Licencja niewyłączna | Licencja wyłączna |
|---|---|---|
| Czy twórca może udzielić licencji innym na tym samym polu | tak | nie |
| Forma umowy | dowolna | pisemna pod rygorem nieważności |
| Dochodzenie roszczeń za naruszenia | robi to uprawniony z praw autorskich | licencjobiorca może sam dochodzić roszczeń w zakresie licencji, jeśli umowa nie stanowi inaczej |
| Przykład | zdjęcie z banku zdjęć, pakiet biurowy | czcionka zamówiona na wyłączność dla marki |
Licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu (udzielić sublicencji), chyba że umowa na to pozwala (art. 67 ust. 3).
Na jak długo udziela się licencji
Gdy umowa milczy, licencja uprawnia do korzystania z utworu przez 5 lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania (art. 66 ust. 1). Po tym czasie prawo z licencji wygasa (art. 66 ust. 2).
Licencję udzieloną na czas nieoznaczony twórca może wypowiedzieć z zachowaniem terminów z umowy, a gdy ich brak, na rok naprzód na koniec roku kalendarzowego, jeśli umowa nie stanowi inaczej (art. 68 ust. 1). Licencję na okres dłuższy niż 5 lat po upływie tego terminu uważa się za udzieloną na czas nieoznaczony (art. 68 ust. 2). Sformułowanie „licencja wieczysta” w umowie nie zabezpiecza więc firmy w pełni. Lepiej wprost wyłączyć lub ograniczyć prawo wypowiedzenia.
Licencja a przeniesienie praw autorskich
Przy przeniesieniu praw nabywca staje się właścicielem autorskich praw majątkowych na wskazanych polach eksploatacji. Może je dalej sprzedać i udzielać licencji. Umowa o przeniesienie praw wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53). Przy licencji prawa zostają u twórcy, a licencjobiorca dostaje tylko zgodę na korzystanie.
Gdy firma zamawia logo, sklep internetowy albo dedykowany system i chce swobodnie go rozwijać, zwykle potrzebuje przeniesienia praw. Gdy kupuje gotowy program, dostaje licencję. Licencję wyłączną i przeniesienie praw podpisuje się pisemnie, a wymiana maili tego wymogu nie spełnia. Rodzaje i formy umów omawiamy szerzej w artykule czym jest umowa.
Licencja na oprogramowanie i SaaS
Programy komputerowe są chronione prawem autorskim, a ustawa ma dla nich osobny rozdział z przepisami szczególnymi (art. 74–77²). Na rynku spotkasz kilka modeli:
- Licencja jednorazowa (bezterminowa). Płacisz raz za konkretną wersję programu, aktualizacje są zwykle płatne osobno.
- Subskrypcja. Płacisz miesięcznie lub rocznie, a po zakończeniu płatności tracisz prawo do korzystania.
- Licencje otwarte (open source), np. MIT czy GPL. Pozwalają korzystać z kodu i go zmieniać, przy czym stawiają warunki, np. zachowanie informacji o autorach.
- SaaS. Program działa na serwerach dostawcy, a klient korzysta z niego przez przeglądarkę. Umowa ma najczęściej postać regulaminu usługi i określa liczbę użytkowników, zakres funkcji oraz zasady przetwarzania danych.
W SaaS klient nie dostaje kopii programu na własny serwer. Dla firmy liczą się tu dostęp do danych, możliwość ich eksportu po zakończeniu umowy i miejsce przechowywania danych.
Przykład z praktyki
Agencja marketingowa przygotowuje kampanię dla sieci piekarni. Zdjęcia kupuje w banku zdjęć na licencji niewyłącznej, więc ta sama fotografia może pojawić się w reklamie konkurencji. Logo kampanii projektuje grafik na umowie o dzieło. Agencja chce potem odsprzedać klientowi pełne prawa, więc w umowie z grafikiem musi być pisemne przeniesienie praw z listą pól eksploatacji: druk, internet, telewizja, rejestracja jako znak towarowy.
Gdyby grafik tylko wysłał plik z dopiskiem „możecie używać”, agencja miałaby co najwyżej licencję niewyłączną. Nie mogłaby wtedy skutecznie przenieść praw na piekarnię.
Najczęstsze błędy
- Ogólnik „przenosimy wszelkie prawa” bez listy pól eksploatacji.
- Licencja wyłączna zawarta mailem albo przez kliknięcie, czyli bez formy pisemnej.
- Brak terminu w umowie i zaskoczenie, że licencja wygasła po 5 latach.
- Udzielanie sublicencji podwykonawcom bez zgody w umowie.
- Mylenie licencji z umowy z licencją administracyjną, np. na przewóz osób taksówką, która jest rodzajem zezwolenia. O zezwoleniach i koncesjach piszemy w artykule czym jest koncesja.
Umowy licencyjne z datami wygaśnięcia i terminami wypowiedzenia łatwiej pilnować, gdy są w jednym rejestrze dokumentów, np. w module obiegu dokumentów.
Źródła
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 24
- Ministerstwo Infrastruktury: licencja na przewóz osób taksówką
FAQ
Co to jest licencja w prostych słowach?
To pozwolenie właściciela praw na korzystanie z jego utworu, np. programu, zdjęcia czy czcionki, na warunkach z umowy. Prawa autorskie nadal należą do licencjodawcy.
Jaka jest definicja licencji w prawie autorskim?
Według art. 67 ust. 1 ustawy o prawie autorskim twórca może upoważnić do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji, z określeniem zakresu, miejsca i czasu korzystania. Takie upoważnienie to licencja.
Czym różni się licencja wyłączna od niewyłącznej?
Przy licencji wyłącznej twórca nie może dać tej samej zgody innym na tym samym polu eksploatacji, a umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Licencję niewyłączną można udzielić wielu osobom w dowolnej formie.
Czym różni się licencja od przeniesienia praw autorskich?
Przy licencji prawa zostają u twórcy, a licencjobiorca może tylko korzystać z utworu. Przy przeniesieniu nabywca staje się właścicielem praw majątkowych, a umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Na jak długo jest licencja, jeśli umowa nie podaje terminu?
Na 5 lat, na terytorium państwa siedziby lub zamieszkania licencjobiorcy (art. 66 ust. 1). Po tym czasie prawo z licencji wygasa.
