Sanacja dłużnika — najtwardszy parasol: co z Twoimi umowami, egzekucją i wierzytelnością

Jeśli restrukturyzacje ułożyć od najlżejszej do najcięższej, sanacja zamyka skalę: dłużnik oddaje stery zarządcy, wierzyciele dostają najdłuższy parasol przeciwegzekucyjny w systemie, a kontrakty — i to jest zimny prysznic tego tekstu — mogą być jednostronnie rozcinane w imię ratowania przedsiębiorstwa. Dla wierzyciela sanacja kontrahenta to inny reżim gry niż wszystko wcześniej: mniej o ściganiu, więcej o obronie własnych umów i pozycji w przyszłym układzie.

Nowy adresat: zarządca, masa sanacyjna, reżim bieżący

Z dniem otwarcia sanacji majątek dłużnika staje się masą sanacyjną, a zarząd przejmuje wyznaczony przez sąd zarządca (dłużnik traci zarząd własny poza wyjątkami) — od tej chwili Twoim partnerem operacyjnym jest kancelaria zarządcy: to z nią potwierdzasz salda, negocjujesz warunki dostaw, wyjaśniasz kontrakty. Reguła finansowa dwóch światów, znana z PZU, tu w pełnym rygorze: wierzytelności sprzed otwarcia idą do układu (spis wierzytelności sporządza zarządca — weryfikuj swoją pozycję i zgłaszaj rozbieżności pisemnie; mechanika sporów jak przy liście w upadłości), zobowiązania po otwarciu są bieżące i płatne na bieżąco — masa sanacyjna, która nie płaci bieżących, dostarcza Ci zarazem argumentu o nieuchronnym fiasku i sygnału do zejścia z ekspozycji. Praktyka dostawcy: kontynuacja współpracy wyłącznie na przedpłatach/krótkich terminach, każdy dzień zwłoki bieżącej dokumentowany — sanacja bywa dla dostawców i szansą (klient przetrwa), i pułapką (kredytowanie masy „z rozpędu”): różnicę robi dyscyplina warunków.

Zimny prysznic: odstąpienie zarządcy od Twojej umowy

Instrument, który odróżnia sanację od wszystkiego: zarządca może — za zgodą sędziego-komisarza — odstąpić od umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części, jeżeli świadczenie drugiej strony jest niepodzielne albo cel sanacji tego wymaga. Tłumaczenie: Twój wieloletni kontrakt (dostawy, najem powierzchni dłużnikowi, obsługa) może zostać jednostronnie ścięty, bo „nie służy restrukturyzacji” — bez Twojej zgody i bez negocjacji. Osłony, które masz: roszczenia po odstąpieniu — o zwrot spełnionego świadczenia i o naprawienie szkody wynikłej z odstąpienia (utracone korzyści z kontraktu!), zgłaszane do układu (nie płatne na bieżąco — licz je więc maksymalistycznie i dokumentuj: wartość kontraktu, marże, nakłady poczynione — teczka kontraktowa z całej tej serii właśnie zdaje egzamin); możliwość przedstawiania stanowiska sędziemu-komisarzowi przed zgodą (pilnuj akt — wnioski zarządcy o zgody bywają rozstrzygane szybko); oraz prewencję kontraktową na przyszłość: umowy z podmiotami ryzykownymi konstruuj tak, by były wykonane „w całości” etapami (etapy zamknięte trudniej rozcinać) i by nakłady szły za płatnościami, nie przed nimi.

Parasol egzekucyjny i jego granice

Egzekucje skierowane do masy sanacyjnej ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia, nowe są niedopuszczalne — i, inaczej niż 4-miesięczny licznik PZU, parasol sanacyjny trwa przez całe postępowanie (realnie: lata). Co ważne dla zabezpieczonych: sanacyjna ochrona sięga szeroko, obejmując co do zasady także egzekucje wierzycieli rzeczowych (odmiennie niż łagodniejsze postępowania — kolejny powód, by pozycję rzeczową traktować jako przewagę układową, nie gwarancję natychmiastowej gotówki; szczegóły w tekście o zabezpieczonych w upadłości i układzie). Twoje pole ruchu pod parasolem: zdobywanie tytułów (procesy rozpoznawcze biegną), potrącenia w granicach reżimu restrukturyzacyjnego (rygory czasowe — nie przegap okna oświadczeń), aktywność w organach (rada wierzycieli w sanacji ma realną pracę: plan restrukturyzacyjny, zgody na sprzedaże składników masy — sanacyjne wyprzedaże „zbędnego majątku” pilnuj jak likwidacji), monitoring testów szczerości (bieżące płatności! realizacja planu!) pod ewentualny wniosek o umorzenie sanacji, gdy zmierza donikąd.

Finał sanacji: układ albo upadłość — bądź gotów na oba

Sanacja kończy się głosowaniem nad układem (pełny warsztat oceny — tekst o głosowaniu; specyfika: propozycje poparte planem realizowanym latami — masz wyjątkowo dużo danych o wiarygodności: porównuj plan z wykonaniem, żądaj sprawozdań) albo — przy fiasku — umorzeniem, po którym drzwi do upadłości otwierają się z uproszczonym wnioskiem (terminy!). Wierzyciel modelowy prowadzi więc od pierwszego dnia sanacji podwójną księgowość gotowości: teczkę układową (pozycja w spisie, kalkulacje benchmarkowe, warunki poparcia) i teczkę upadłościową (komplet do zgłoszenia wierzytelności w 30 dni, ślady transferów pod skargi, materiał pod 299 KSH wobec zarządu sprzed sanacji). Sanacja trwa długo — a długie postępowania, jak cała ta seria powtarza, wygrywają nie cierpliwi, lecz przygotowani: ci, którym żaden finał nie każe zaczynać od szukania faktur.

Najczęstsze pytania

Zarządca odstąpił od umowy i… chce dalej kupować to samo „na nowych warunkach”.

Klasyka sanacyjna: stary kontrakt do układu, nowy — negocjujesz od zera (przedpłaty, ceny bieżące). Rozdziel roszczenia ze starego (zgłoś maksymalistycznie) od warunków nowego — to dwie osobne rozmowy.

Mam kaucję/zatrzymane wynagrodzenie u dłużnika w sanacji — co z nimi?

Roszczenia o zwrot sprzed otwarcia idą do układu; dokumentuj podstawę i terminy zwrotu (rejestr zatrzymań z tej serii!). Wątek zgłaszania kaucji i wierzytelności warunkowych — w osobnym tekście paczki.

Czy mogę potrącić swój dług wobec dłużnika z wierzytelnością układową?

W granicach reżimu restrukturyzacyjnego, z rygorami czasowymi oświadczeń — okno bywa wąskie. Sprawdź warunki natychmiast po otwarciu; spóźnione potrącenie przepada bezpowrotnie.

Sanacja trwa trzeci rok, plan „w realizacji”, bieżące płacone z poślizgami.

Zbieraj twarde dane (sprawozdania vs plan, zaległości bieżące) i podnoś je w radzie/wnioskach: sanacja-wydmuszka konsumuje masę na koszty. Czasem najlepszym ruchem wierzycieli jest wspólne pchnięcie sprawy ku rozstrzygnięciu — w którąkolwiek stronę.

Podsumowanie

Sanacja zmienia wszystkie adresy: zarządca zamiast zarządu, układ zamiast egzekucji, a Twoje kontrakty pod ryzykiem jednostronnego odstąpienia — z roszczeniami liczonymi do układu. Broń się reżimem bieżących płatności, maksymalistycznym zgłoszeniem, aktywnością w organach i podwójną teczką na oba finały. Najtwardszy parasol systemu wymaga najtwardszej dyscypliny wierzyciela — i dokładnie ją tu przyniosłeś.

Materiał informacyjny — nie stanowi porady prawnej. Podstawy: art. 288–323 Prawa restrukturyzacyjnego (isap.sejm.gov.pl).

Szerzej w przewodniku: przewodnik po windykacji faktury.

W praktyce: jak Mizzox przypomina o niezapłaconych fakturach.