Kontrahent w restrukturyzacji — co to oznacza dla Ciebie jako wierzyciela

Mail od nadzorcy albo obwieszczenie w KRZ: Twój kontrahent otworzył restrukturyzację. Pierwsza reakcja wierzycieli bywa bliska panice („to jak upadłość!”) albo lekceważeniu („jakieś papiery, windykuję dalej”) — obie błędne. Restrukturyzacja to odrębny reżim z własnymi zasadami: część Twoich praw zamarza, część działa mocniej niż zwykle. Oto instrukcja obsługi.

Co się dzieje z Twoimi starymi fakturami

Wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania (tzw. układowe) wchodzą do restrukturyzacji: egzekucja ich jest zawieszona lub niedopuszczalna (zależnie od rodzaju postępowania — a parasol antyegzekucyjny to główny powód, dla którego dłużnicy je otwierają), a co ważniejsze i mniej znane — dłużnik ma zakaz ich spłacania: nawet gdyby chciał uregulować Twoją fakturę „po starej znajomości”, nadzorca mu nie pozwoli, bo naruszałoby to równość wierzycieli. Wnioski praktyczne: monity o stare faktury tracą sens (kieruj energię gdzie indziej), a otrzymana mimo zakazu zapłata bywa później podważana. Twoje stare należności czekają na układ — czyli zbiorową ugodę, w której wierzyciele głosują nad propozycjami: redukcja (np. spłata 60%), rozłożenie na raty, konwersja, karencja.

Co z bieżącą współpracą: tu masz siłę

Wierzytelności powstałe po otwarciu są poza układem — dłużnik musi je płacić na bieżąco i w całości (ich nieregulowanie to prosta droga do umorzenia restrukturyzacji i upadłości). Z tego wynika Twoja dźwignia negocjacyjna: kontynuacja dostaw jest dla dłużnika warunkiem przeżycia, a dla Ciebie — wyłącznie na nowych zasadach: przedpłata lub płatność przy dostawie, żadnego kredytu kupieckiego dla podmiotu w procedurze. Uwaga na klauzule: zapisy umowne przewidujące rozwiązanie umowy z samego powodu otwarcia restrukturyzacji są co do zasady bezskuteczne — nie „zrywasz kontraktu za restrukturyzację”, ale masz pełne prawo egzekwować bieżące terminy płatności i wstrzymywać świadczenia przy ich naruszeniu.

Twoja lista zadań jako wierzyciela

1. Zidentyfikuj postępowanie w KRZ: rodzaj (o zatwierdzenie układu, przyspieszone układowe, układowe, sanacyjne), nadzorcę/zarządcę, sygnaturę — od rodzaju zależą detale (w sanacji parasol najszerszy, uprawnienia zarządcy największe),
2. sprawdź spis wierzytelności: w restrukturyzacji co do zasady NIE zgłaszasz wierzytelności jak w upadłości — spis sporządza nadzorca z ksiąg dłużnika; Twoim zadaniem jest kontrola: czy jesteś, czy kwota pełna (należność + odsetki do dnia otwarcia); braki i zaniżenia kwestionujesz w trybie zastrzeżeń/sprzeciwu w terminach z obwieszczeń,
3. zabezpiecz dowody: komplet faktur, uznań, korespondencji — na wypadek sporu o spis i na wypadek fiaska układu,
4. głosuj świadomie: propozycje układowe oceń rachunkiem: co dostanę w układzie (np. 60% w 36 ratach) vs co w upadłości (często kilka–kilkanaście %) — dla wierzycieli handlowych układ bywa mniejszym złem; bierność oznacza, że zdecyduje większość bez Ciebie,
5. monitoruj wykonanie układu: zatwierdzony układ to nowy harmonogram — jego niewykonywanie otwiera drogę do uchylenia i dochodzenia pełnej kwoty; wyciąg z listy w związku z układem pełni rolę tytułu przy zaległościach układowych.

Restrukturyzacja a Twoje zabezpieczenia i podatki

Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo (hipoteka, zastaw, przewłaszczenie) mają status szczególny — układ obejmuje je tylko za Twoją zgodą (w zakresie pokrytym zabezpieczeniem): kolejny argument za zabezpieczeniami z naszej serii. Poręczyciele i współdłużnicy dłużnika w restrukturyzacji odpowiadają nadal — układ dłużnika nie redukuje ich długu wobec Ciebie: ściganie poręczyciela w trakcie cudzej restrukturyzacji jest legalne i często jedyne skuteczne. Podatkowo: otwarcie restrukturyzacji wobec dłużnika na moment badania warunków blokuje Ci ulgę na złe długi — za to redukcja układowa i późniejsze losy wierzytelności mają swoje ścieżki rozliczeń; kwoty i momenty potwierdź z księgową.

Najczęstsze pytania

Czy mogę złożyć wniosek o upadłość dłużnika w restrukturyzacji?

Zasada pierwszeństwa restrukturyzacji: wniosek restrukturyzacyjny co do zasady wyprzedza upadłościowy. Fiasko procedury (umorzenie, odmowa zatwierdzenia układu) otwiera drogę upadłości — trzymaj dokumenty w gotowości.

Dłużnik w restrukturyzacji prosi o nowe dostawy „na termin, jak zawsze”.

Odmowa z uzasadnieniem systemowym: „w trakcie postępowania realizujemy wyłącznie za przedpłatą — to standard, nie brak zaufania”. Bieżące zobowiązania dłużnik i tak musi płacić od ręki, więc żądanie jest rynkowo neutralne.

Nie ma mnie w spisie wierzytelności — co robić?

Reaguj w terminie: pisemne zastrzeżenia/sprzeciw do sędziego-komisarza lub nadzorcy (tryb zależnie od postępowania), z dowodami. Pominięcie w spisie nie unicestwia wierzytelności, ale odbiera głos i miejsce w układzie — nie odpuszczaj.

Układ zredukował mi 40% należności — czy mogę to odliczyć?

Umorzona układem część ma swoje skutki w kosztach/przychodach — rozliczenie zależy od formy redukcji; skonsultuj schemat z księgową z dokumentem układu w ręku.

Podsumowanie

Restrukturyzacja kontrahenta zmienia grę: stare faktury zamrożone do układu (bez egzekucji i bez dobrowolnych spłat), bieżące — płatne od ręki, co daje Ci dźwignię przedpłat. Sprawdź spis, licz układ kontra upadłość, głosuj — i ścigaj poręczycieli, których cudza restrukturyzacja nie chroni.

Materiał informacyjny — nie stanowi porady prawnej. Podstawy: Prawo restrukturyzacyjne (art. 76–91, 150–151, 252, 256, 312) — isap.sejm.gov.pl.

Szerzej w przewodniku: jak odzyskać pieniądze z faktury.

W praktyce: jak Mizzox przypomina o niezapłaconych fakturach.